Samen van wetenschap naar praktijk: Zelfstandig thuis dankzij 'Reablement'

28 April 2021

Lise Buma werkt als fysiotherapeut bij Cicero Zorggroep. Daarnaast voert ze promotieonderzoek uit naar zelfredzaamheid bij ouderen aan de Universiteit Maastricht. Ze vertelt erover in onze nieuwsbrief.

 “Bij Cicero denken we dat een verpleeghuisopname in de toekomst een veel minder permanent karakter krijgt”, vertelt Lise. “Het verpleeghuis wordt een interventiecentrum waar mensen vaker, maar korter verblijven. Tijdens een ‘pitstop’ in het verpleeghuis worden zorgproblemen aangepakt, wordt de thuisomgeving beter aangepast én wordt er tijd besteed aan het aanleren van meer zelfredzaamheid. Want langer thuis wonen betekent ook: bekijken hoe mensen kwaliteitsvol thuis kunnen wonen.” 

Op dat laatste stuk van de puzzel richt ook het onderzoek van Lise zich: “De reablement filosofie stelt dat we ouderen moeten helpen om hun huidig functioneren te behouden, of dat zelfs te verbeteren. Dat helpt ouderen om zelf de regie te houden over hun leven. We passen de filosofie toe door de zorg niet uit handen te nemen, maar gebruik te maken van de dingen mensen zelf nog goed kunnen en te ondersteunen waar nodig. De ondersteuning is vooral gericht op het helpen weer de dingen te doen die voor iemand belangrijk zijn. Bijvoorbeeld: iemand heeft de wens om weer naar zijn stamcafé te gaan. Als autorijden niet meer gaat, helpen we hem op andere manier zijn doel te bereiken, bijvoorbeeld door te oefenen zodat hij de verplaatsing lopend kan maken of door hem te leren met de bus te reizen.”

“Er is al best veel onderzoek naar reablement gedaan”, vertelt Lise. “In de eerste fase van mijn onderzoek bekeek ik welke programma’s gebaseerd op reablement er bestaan. Daarbij ben ik vooral geïnteresseerd in welke programma’s een effect op de zelfredzaamheid van ouderen hebben aangetoond. Afgaande op onze voorlopige resultaten lijkt het erop dat vooral programma’s die verschillende disciplines betrekken (bijvoorbeeld verpleging, ergotherapie en fysiotherapie) en programma’s die zich richten op zowel fysieke training als educatie het meest succesvol zijn.”

Er zijn dus al verschillende programma’s, gebaseerd op de reablement filosofie, ontwikkeld en wetenschappelijk geëvalueerd. De inhoud van die programma’s is echter niet altijd goed beschreven in onderzoeken. “Dat maakt dat ik als fysiotherapeut er niet zomaar mee aan de slag kan. Terwijl ik juist graag de nieuwste programma's zelf in de praktijk wil brengen”, aldus Lise. “Als je kijkt naar onderzoek naar nieuwe medicijnen, dan worden de toegediende dosissen en andere technische informatie altijd vermeld in het onderzoek. Eigenlijk is het toch raar dat dat voor dit soort programma’s meestal niet het geval is? Als uitvoerend fysiotherapeut kan ik niet gemakkelijk vinden welke oefeningen men dan aanbied, of hoe lang en hoe vaak er wordt geoefend.”

“In het vervolgonderzoek benaderen we dan ook wetenschappers die reablement programma’s ontwikkeld en getest hebben, om hen te vragen hoe hun programma’s er precies uitzien. Daaruit willen we leren wat al die interventies met elkaar gemeen hebben. Welke elementen uit die programma’s zijn veelbelovend? Die succesvolle elementen wil ik samen met mijn team verzamelen, en uitwerken tot een reablement programma voor de Nederlandse context. Samen met mijn collega’s hoop ik dat over 2 jaar in de praktijk bij Cicero te testen.”